Reinterpretation of the conceptual metaphor "Man is a plant" in the light of Takhis al-Bayan's commentary

Document Type : Original Article

Authors

1 Associate Professor, Faculty of Literature and Human Sciences, Kharazmi University

2 Assistant Professor of Quran and Hadith Department, Islamic Encyclopaedia Foundation, Tehran, Iran

10.22034/exeg.2026.51611.1027

Abstract

تلخیص البیان یکی از آثار تفسیری شریف رضی، دانشمند و ادیب امامی نیمۀ دوم سدۀ چهارم قمری است. وی در این اثر پیشرو از استعاره‌های نهفته در شماری از آیات قرآن کریم یاد کرده است. در یکی از این استعاره‌ها که رضی به صورتی دقیق پرده از آن برداشته، میان آدمیان و گیاه قیاس شده است. وی ذیل چهار آیه به این استعاره اشاره می‌کند. بر این اساس در مقالۀ حاضر در پرتو نظرگاه رضی، که از پیشگامان مسلمان در حوزۀ مطالعات ادبی قرآن است، و با تکیه بر نظریۀ استعاره‌های مفهومی، این استعاره مورد بحث قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که این چهار آیه دال بر استعارۀ مفهومی «آدمی، گیاه است» هستند. همچنین سویه‌های مورد تأکید در این استعاره عبارتند از: 1. بقا و بازماندن یا کاملاً نیست و نابود شدن. 2. به‌صورت کامل نابود و بی‌اثر ‌شدن. 3. به‌یکباره و یکجا نیست و نابود شدن. 4. رشد و تطور و بالیدن بر روی زمین.

Keywords